Mar 13, 2026
Korte geschiedenis Lutheranen in Gouda
De geschiedenis van de Lutheranen in Gouda is onlosmakelijk verbonden met de Sint-Joostkapel, een gebouw dat al sinds de vijftiende eeuw een centrale rol speelt in het stadsgezicht. Oorspronkelijk werd de kapel rond 1425 gesticht door het Sint-Joostgilde, ook wel bekend als het Zakkendragersgilde. In 1680 kreeg het gebouw een nieuwe bestemming toen de Lutherse gemeente, die tot dan toe samenkwam in een gebouw genaamd ‘De drie tafelkaersen’, de kapel van het stadsbestuur aankocht. Na een noodzakelijke verbouwing kon de kerk op 18 oktober 1682 plechtig worden ingewijd. Een opvallend kenmerk van de Goudse Lutherse traditie was de relatief rijke versiering van het interieur, wat destijds ongebruikelijk was in het sobere protestantse Nederland. De architectuur van de kapel onderging door de eeuwen heen ingrijpende wijzigingen. In 1869 werd het gebouw in neogotische stijl verbouwd, waarbij de oorspronkelijke kerktoren werd gesloopt. Pas bij een grootschalige restauratie rond 1957 kreeg de kapel haar huidige gotische uiterlijk terug. De westgevel werd bekroond met een sierlijk torentje voorzien van een windvaan in de vorm van een zwaan, het internationale symbool van de Lutheranen.
In de moderne tijd heeft de kapel haar deuren wijd opengezet voor andere geloofsgemeenschappen. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw maken ook de doopsgezinden en de remonstranten gebruik van het gebouw.
Jelco Mastenbroek is een jonge lutheraan en verbonden aan Commissie Lutharana in de Joostkapel in Gouda. Hij studeert theologie en architectuurgeschiedenis in Utrecht en Amsterdam.